Erozyon nasıl oluşur nedir?

Toprak kayması yada toprak aşınması kelimelerinin eş anlamlısı olarak kullanılır. Bitki örtüsü yok edilmesi sonucu toprağın, sel suları, rüzgar gibi dış etkenlerin etkisiyle aşındırılıp taşınması ve sürüklenmesi olayına "Erezyon" denir.

Erozyon, Erosion kelimesininden gelmektedir. Türkçe'de "Aşınma, yıpranma" anlamına gelen kelime dilimize  Fransızca’dan geçmiştir.

Erozyon, rüzgar yada yağmurdan dolayı özellikle bitki örtüsü çılız olan yörelerde toprağın aşınmasıyla oluşur.

Doğal şartlarda gerçekleştiğinde kaybedilen verimli topraklar, doğal döngü çerçevesinde telafi edilebilmektedir. erozyon bilinçsizlik ve insan etkisiyle telafi edilemez boyutlara ulaşabilmektedir. Erozyonun etkisi sebebiyle kaybedilen verimli topraklar tarımsal üretim kapasitesinin düşmesine sebep olmaktadır. Erozyonun oluşması doğal faktörler ile gerçekleşmekte ancak erozyonun telafi edilemez zararlara sebep olması, insanların bu faktörleri hızlandırmasıyla gerçekleşmektedir.

Yağan yağmurlar yeryüzü toprağının ağaç ve ottan yoksun kısımlarında toprak zerrelerini kolaylıkla yerinden oynatırlar ve arazinin eğimi oranında aşağıya doğru sürüklemeye başlarlar. Yağışın şiddeti ve devamlılığı derecesine göre yağmur damlaları birbiriyle birleşerek, toprağı, taşı ve kaya parçalarını sürükleyecek kadar kuvvete sahip olur ve bunları derelere, ırmaklara, nehirlere kadar götürürler. Bu akarsular vasıtasıyla da özellikle toprak kısım denizlere kadar taşınır ve orada erozyon olayı son bulur.

Arazinin yüzünün ot ve ağaçlarla örtülü olduğu kısımlarda yağmur sularının bir kısmı ot ve ağaçların kökleri aracılığıyla toprağın iç kısımlarına geçmekte ve bir kısmı da toprağı yerinden oynatmadan otların yüzünden kayıp akmaktadır.

Yağmur sularının ve bunların birleşmesiyle meydana gelen akarsuların denizlere kadar sürükleyip zayi ettiği toprak, humus denilen ve bitkilerin asıl muhtaç olduğu yüzeydeki bitkisel topraktır. Humusu olmayan bir arazide, ne ot ne de ağaç yetişmektedir. Böyle bir arazi kıraç veya çöl olarak adlandırılmaktadır.

Erezyonun nedenleri

1. İklim

2. Topografya

3. Jeolojik ve Toprak Yapısı

4. Bitki Örtüsü ve Ölü Örtü

Erezyonun Sosyal ve Ekonomik nedenleri

1. Ormanların Tahribi

2. Tarım Alanlarında Yanlış Arazi Kullanımı

3. Meralarda Aşırı Otlatma

4. Dağınık ve Düzensiz Kırsal Yerleşme

Erezyonun Çeşitleri

1. Su erozyonu

2. Rüzgar erezyonu

3. Tünel erozyonu

4. Sivri tepe erozyonu

5. Korunmuş sütun erozyonu

6. Kütle hareketleri

Erozyonun Zararları

1. Bitki örtüsünün yok olması, erozyonun yanı sıra toprak kayması, taşkın ve çığ felaketlerini artırır.

2. Verimsizleşen ve yok olan tarım arazileri üzerinde yaşayanları besleyemez duruma gelip, kırsal kesimden kentlere doğru göçü arttırarak, büyük ekonomik ve toplumsal sorunlara yol açar.

3. Meraların yok olması hayvancılığın gerilemesine neden olurken, gelirin azalması ve olanağının daralması sonucunu doğurur. Bitki örtüsünün yok olması, erozyonun yanı sıra toprak kayması, taşkın ve çığ felaketlerini artırır.

4. Erozyon sonucu taşınan verimli topraklar, baraj göllerini doldurarak, ekonomik ömürlerini kısaltır.

5. Yeşil örtü ve toprağın elden gitmesi ile ortaya çıkan iklim değişikliği ve bozulan ekolojik denge sonucunda, vahim boyutlarda doğal varlık kaybedilerek ekonomik zarara uğratır.

6. Bitki örtüsü ve toprağın olmadığı bir yüzey, kar ve yağmur sularını emmemediğinden, doğal su kaynakları düzenli ve sürekli olarak beslenemez.

7. Kaybedilen toprak örtüsünün yeniden oluşması için binlerce yıl gerekir.

Toprak Erozyonundan Korunma Yolları

1. Bitki örtüsü korunmalı, çıplak araziler ağaçlandırılmalıdır.

2. Tarla açma gibi nedenlerle ormanlar tahrip edilmemelidir.

3. Nadas alanları azaltılmalı, nöbetleşe ekim yaygınlaştırmalıdır.

4. Meraların ve otlakların aşırı otlatılması önlenmelidir.

5. Barajların ve göllerin su toplama alanları ağaçlandırılmalıdır.

6. Mera hayvancılığı yerine ahır hayvancılığı geliştirilmelidir.

7. Araziler eğim doğrultusunda değil, eğime dik olarak sürülmelidir.

8. Rüzgarların etkili olduğu alanlara rüzgarın hızını kesecek engeller yapılmalıdır.

9. Eğimli araziler aşırı işlenmemelidir.

10. Eğimli araziler taraçalandırılmalıdır.

11. Ürünler hasat edildikten sonra anız örtüsü yakılmamalıdır.

12. Akarsu yatakları ıslah edilmelidir.

13. Erozyonla mücadele ile ilgili olarak halk eğitilmelidir.

Su Erezyonundan Korunma Yolları

1. Yağmur damlasının toprak yüzeyine darbesini azaltılması.

2. Uzun süre kalabilen kesif bir bitki örtüsü oluşturmak.

3. Toprak agregatlarının ayrışma ve dağılmasının önlenmesi.

4. Toprağı parçalayan alet ve makinaların kullanılmasını azaltmak.

5. İnfiltrasyon oranının arttırılması.

6. Yüzey akış hızının azaltılması.

7. Tarım arazilerinde sert toprak katmanlarının kırılması ile infiltrasyonun arttırılması, yüzey akışın azaltılması.

Rüzgar Erezyonundan Korunma Yolları

1. Rüzgar hızının azaltılması.

2. Rüzgar hızını kıracak ağaçlar ile alanı donatmak.

3. Meyilde yerçekimi etkisiyle hareketi zorlaştırmak,

4. Toprak işleme işlemlerinde meyile dik sürüm yapmak.

5. Rüzgarın toprak parçacıklarına etkisini azaltmak,

6. Toprak yüzeyinin çıplak bırakmamak.

7. Toprakları merdiven şekline getirerek kullanmak.

Sözlükte "erozyon" ne demek?

1. Aşınma.

Erozyon kelimesinin cümle içinde kullanımı

Her yıl binlerce m2 yeşil alan erozyon nedeniyle çölleşiyor.

Dış bağlantılar

Erozyon nedir?

Erezyon nedir?

Erezyon nasıl oluşur?

--Reklam--